Ik moet eerlijk zeggen, ik kende Vesteralen nauwelijks voor deze reis. Je hoort altijd over de Lofoten. Vesteralen is de eilandengroep die erachter ligt. Minder op de kaart, minder op Instagram. En dat bleek precies de reden om er naartoe te gaan.
De bergen zijn hier zachter en ronder dan op de Lofoten. Misschien minder dramatisch op foto maar dieper onder de huid als je er een paar dagen verblijft. Het is rustiger, weidser, en eerlijker. En de beste plek om het noorden van Noorwegen echt te begrijpen.
“Ik had de Lofoten verwacht, en het was prachtig. Vesteralen verraste me. Dat is precies hoe het hoort.”
We namen de ferry van Fiskebøl naar Melbu op eiland Hadseløya. Dat kan ook met de auto door de tunnel. Vesteralen begint hier, ten noordoosten van de Lofoten. Het gevoel verandert meteen. Meer ruimte. Minder verkeer. Minder mensen die op hetzelfde uitzichtpunt staan.
Stokmarknes telt zo’n 2.000 inwoners en is de geboorteplaats van de Hurtigruten; de kustroute die Noorwegen al since 1893 verbindt van Bergen tot Kirkenes. Een bezoek aan het Hurtigrutenmuseum is een aanrader. Niet alleen vanwege het enorme schip waar het museum omheen is gebouwd en dat je helemaal kunt bezoeken, maar ook omdat je begrijpt wat de Hurtigruten voor de cultuur van Noord-Noorwegen heeft betekend. Als postdienst, bevoorradingsroute, levensader. Een deel van de eerste-klas herensalon van het schip werd teruggevonden in Nederland. Nu staat het hier.
Ik overnachtte in het Richard With Hotel, vernoemd naar een voormalige Hurtigruten-kapitein. Een heel goed hotel, groter dan de typische NTL-schaal, maar het heeft een Nordic Swan ecolabel en een serieuze doelstelling: klimaatneutraal in 2030, 50% minder voedselverspilling.
Restaurant 1893 (vernoemd naar het oprichtingsjaar van de Hurtigruten) werd de grootste verrassing. Chef Iver Denis-Petrie is 29 jaar, studentikoze uitstraling, en tovert met passie de heerlijkste gerechten uit de kast. Grotendeels met lokale ingrediënten. De bijpassende wijnen heeft hij persoonlijk en met zorg geselecteerd. Ik had meer avonden gewild.
Op Vesteralen maakt Anna met haar man biologische alcoholvrije wijn: ‘Snille Bergitha’ (lieve Birgitta). Maar ze maakt ook een ‘Angry Bergitha’, de sterkere versie. Ze hanteren bij Norheim Gard een volledig circulaire bedrijfsvoering en 20% van hun opbrengst gaat naar duurzame projecten.
De wind hier kan onverbiddelijk zijn. Tuinbanken worden in de grond geschroefd zodat ze niet wegwaaien. Je ziet aan alles dat ze hier leven met de elementen van de natuur. En met passie voor de natuur. Dat proef je ook terug in de heerlijke wijn.
Op eiland Langøya ligt Martha Haugen Gard. Een ecologische schapenboerderij die ook farm-to-table restaurant is. De charmante Maya komt enthousiast tegemoet terwijl er net een aantal schapen aan het jongen zijn.
Ze maakt haar eigen natuurlijke cosmetica, toont zelfgemaakte Sami-kleding en vertelt over de geschiedenis van de boerderij en de omgeving. Hier waren ooit Viking- en Sami-nederzettingen.
De lunch is eenvoudig en bijzonder: soep met eigen ingrediënten. En dan die wortelcake. De lekkerste die ik ooit heb geproefd. Serieus.
Maya heeft de boerderij in 1988 overgenomen van haar ouders en sindsdien volledig organisch gemaakt; met de overtuiging dat goed voor de planeet zorgen geen keuze is maar een vanzelfsprekendheid. Ook Martha Haugen Gard is aangesloten bij Hanen, het Noorse kwaliteitsnetwerk voor ruraal toerisme en streekproducten.
Bij Marmelkroken komt langzaamaan een einde aan onze prachtige reis. En ik moet zeggen: saved the best for last. De meeste kamers en cabins kijken uit op zee, aan de landzijde rijst een berg op.
Het mooiste en meest rustgevende vond ik de grote boom met ronde bank eromheen – symbool voor de cirkel van het leven. ’s Ochtends liep ik met koffie in de hand naar die boom. Het gevoel met de natuur was immens.
Eigenaresse Lisbeth heeft hier een plek opgebouwd die duurzaam is gecultiveerd, met wilde biodiversiteit als resultaat. Vogels fladderen over het terrein. ’s Avonds eten we heerlijk in het restaurant. We proeven de zeldzame en gezonde bergbraam bij het dessert. En net als we in bed liggen, stuurt Lisbeth een berichtje: ‘it’s starting.’
Na een uur turen en koukleumen in onze pyjama’s staan we midden in de nacht in extase te joelen op de veranda als het noorderlicht ons een prachtige show geeft. April is redelijk uitzonderlijk voor noorderlicht, maar deze plek is zo donker dat het kan. Ik had het niet verwacht. Het was het klapstuk van deze reis in het teken van natuur en vertraging.
Vlakbij Marmelkroken rijden we langs Atelier Nøss. Siri (kunstenares) en haar broer Espen (fotograaf) hebben in de oude schapenstal van hun vader (de bekende Noorse kunstenaar Gunnar Tollefsen, in 2022 overleden) een atelier gemaakt. Al hun werk is geïnspireerd door de natuur van Andøya. Prachtige vogeltekeningen, schilderijen, foto’s, beelden en textiel. Ik zwichtte voor de fraaie vogeltekeningen van Siri. Ik ging met een pimpelmees naar huis.
Marmelkroken is – net als Martha Haugen Gard en Norheim Vingard op deze route – aangesloten bij Hanen. Dat betekent een gecontroleerde, authentieke kwaliteitsstandaard, verankerd in de lokale gemeenschap. Je kiest niet zomaar een bed, je kiest een verhaal.
| Verblijf | Marmelkroken, Bø i Andøy |
| Kamers | 8 studio-appartementen, 1 appartement, 1 cabin |
| Restaurant | Ja: lokale producten, zeezicht; ontbijt inbegrepen bij 2-persoonskamers |
| Netwerk | Hanen-lid |
| Boeken | Rechtstreeks |
Eind april waren we in extase bij Bleiksøya, het kegelvormige vogelrots bij Bleik. Want we hadden geluk: duizenden papegaaiduikers kwamen net aan en zwommen rondom het eiland. Vader en zoon vertellen enthousiast over de papegaaiduikers, de roofvogels die op ze jagen op de vogelrots en hoe ze met respect voor de dieren hun papegaaisafari-tochten doen. Altijd op gepaste afstand.
Een papegaaiduiker kan meer dan 80 vissen tegelijk meenemen in zijn bek. In de winter verdwijnt de oranje kleur op de lippen en leven ze solitair op zee. Ze keren jaarlijks terug naar exact dezelfde plek om te broeden, monogaam en stipt. Een papegaaiduiker legt 1 ei en wordt zo’n 50 jaar oud.
We reden verder naar het noorden en passeerden Andøya Space; de enige permanente raket-lanceerbasis van Noorwegen en een van de weinige in Europa die satellieten in een baan om de aarde kan brengen. Hier wordt onder andere onderzoek gedaan naar het noorderlicht. De vorige lancering was mislukt, vertelde onze locale gids. Nu werd gewacht tot de aarde op de juiste plek stond om te lanceren. Zo gewoon praten ze hier over ruimtevaart.
In Andenes gaat op 3 juni 2027 The Whale open: een architectonisch ervaringscenter over de biologie en cultuur van de walvis, ontworpen door de Deense architect Dorte Mandrup. Acht ruimtes, elk met een thema. In één ben je letterlijk inwendig in de walvis en voel je de hartslag. Het dak kan 2.000 mensen dragen en is een integraal onderdeel van de beleving. Op afstand kon ik een blik werpen op het gebouw nog in aanbouw, nu al spectaculair.
Niet toevallig gekozen: in de omgeving van Andenes is het het hele jaar mogelijk walvissen te spotten. Een mooie combinatie met The Whale. Ik kan niet wachten.
| Beste reistijd | April – juni (voorjaar) of september – oktober (herfst) |
| Papegaaiduikers | Eind april – juli op Bleiksøya bij Bleik, Andøya |
| Walvissen | Het hele jaar bij Andenes; piek in winter en vroeg voorjaar |
| Vliegveld | Andenes Airport (ANX) of Stokmarknes Airport (SKN) – Widerøe |
| Ferry | Fiskebøl-Melbu vanuit de Lofoten; ook tunnel beschikbaar |
| Openbaar vervoer | reisnordland.no; van juni-september dagelijkse bussen |
| Hanen-leden op route | Martha Haugen Gard · Norheim Vingard · Marmelkroken |
De Lofoten zijn dramatischer en bekender: spitse bergen, iconische foto’s, drukker in de zomer. Vesteralen ligt ten noordoosten en is rustiger, met zachtere bergen en een weidser landschap. Minder toeristische druk, het hele jaar walvissen spotten, en ervaringen die je bijblijven juist omdat ze niet zijn afgestemd op massatoerisme. Beide lenen zich perfect voor combinatie in één rondreis.
Eind april arriveren ze op Bleiksøya bij Bleik (Andøya). Ze broeden hier tot in de zomer en vertrekken dan terug naar zee. Ze zijn monogaam, leggen één ei per jaar en keren elk jaar terug naar exact dezelfde broedplek. Een papegaaiduiker wordt tot 50 jaar oud. De beste kansen: eind april tot en met juli.
Ja. Ik zag het zelf in april bij Marmelkroken op Andøya, wat uitzonderlijk is voor dat seizoen, maar mogelijk op een zo donkere locatie. De beste maanden zijn september tot begin april. Eigenaresse Lisbeth seinde ons in zodra het begon.
Hanen is het Noorse netwerk voor ruraal toerisme en streekproducten, met zo’n 620 aangesloten bedrijven. Kernwaarden: cultuur, duurzaamheid, gastvrijheid en authenticiteit. Op deze route zijn Martha Haugen Gard, Norheim Vingard en Marmelkroken allemaal Hanen-leden. Je kiest niet zomaar een bed. Je kiest een verhaal, een plek, een mens.
Marmelkroken is een kleinschalig verblijf langs de Norwegian Scenic Route op Andøya; met studios, een appartement en een cabin, allemaal met zeezicht of uitzicht op bergen en weiden. Restaurant met lokale producten, ontbijt inbegrepen, en eigenaresse Lisbeth die je persoonlijk verwelkomt.
Met een passie voor reizen en fotografie én meer dan 30 jaar ervaring in de reisbranche, deel ik graag mijn bijzondere natuur-reistips. Reizen is heerlijk en belangrijk, je ontmoet nieuwe mensen en culturen en het opent je blik op de wereld.
Arctic awakening: slow travel rondreis door Lofoten en Vesteralen in het voorjaar Iedereen die ik sprak zei hetzelfde: ga in de zomer of de winter. De zomer voor de middernachtzon. De winter voor het noorderlicht. Het voorjaar was eigenlijk geen optie. Ik ging toch in...
Laat je inspireren
Ben je op zoek naar de mooiste wandel- en fietsroutes? Of wil je informatie over reizen met de trein of advies voor de mooiste roadtrips door de natuur. Laat je inspireren voor je volgende reis in het groen; ideeën om je eigen reis te plannen of te kiezen voor een georganiseerde reis.
