Vroeg in de ochtend stap ik in Amsterdam op de trein met een warme koffie in de hand. Tegen drieën rol ik ontspannen Zürich binnen. Duurzaam reizen, comfortabel en met prachtige uitzichten. Het is eind juni en een hittegolf zal me vergezellen op mijn reis door deze wereldstad in zakformaat.
Zürich is een stad waar je ‘s ochtends een cappuccino drinkt in een koffieboetiek die duurder is dan je hotelontbijt, en ‘s middags zonder moeite verdwaalt in steegjes vol eeuwenoude geschiedenis, onder het wakende oog van sobere gevels die meer weten dan ze prijsgeven.
De stad voelt aanvankelijk wat opgeruimd en aangeveegd, tot je merkt dat achter die Zwitserse zelfbeheersing een levendige stad schuilgaat: met herontwikkeld industrieel erfgoed, rivieren die rond lunchtijd veranderen in promenades met dobberende mensen, wijnranken die uitkijken over de stad en barretjes waar locals je met terughoudende nieuwsgierigheid opnemen.
Ik check in bij Motel One Zürich, op loopafstand van het Zürichmeer. Ideaal om mijn dagen te beginnen met een verfrissende duik in het heldere water. Vanwege de hitte besluit ik bij aankomst meteen even te gaan zwemmen, maar eerst een tussenstop bij Äss-Bar voor een broodje.
Äss-Bar redt dagelijks perfect eetbaar brood en banket van de vuilnisbak door producten van de vorige dag op te halen bij lokale bakkerijen en tegen lage prijzen te verkopen. Een groot succes want inmiddels hebben ze al vele tonnen voedsel verspilling tegen kunnen gaan en al meer dan honderd medewerkers.
Zürich is uitstekend verdeeld in twaalf districten, zogenaamde Kreise, met elk hun eigen karakter en charme:
Zürich is relatief compact en uitstekend georganiseerd, waardoor je de stad eigenlijk vanuit bijna elke wijk goed kunt ontdekken. Het openbaar vervoer is snel en betrouwbaar en veel bezienswaardigheden liggen op loop- of fietsafstand van elkaar.
Prijs: ca. CHF 27 (24u) / CHF 53 (72u)
Inclusief:
Op warme zomerdagen lijkt de hele stad zich richting het water te bewegen. De zon glinstert op het oppervlak van het Zürichmeer, terwijl de Limmat glashelder en uitnodigend door het hart van de stad stroomt. Het is alsof Zürich speciaal is ontworpen om in te zwemmen, en de inwoners maken daar gretig gebruik van. Overal zie je mensen in het water, alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Zwemmend, snorkelend, op de SUP of gewoon dobberend op de stroming.
Neem bijvoorbeeld Badi Schanzengraben, verscholen tussen de oude stadsmuren. Overdag is het een rustige zwemplek exclusief voor mannen, maar zodra de avond valt verandert het in de levendige bar Rimini (soms met livemuziek), waar iedereen welkom is.
Even verderop, aan de oever van het Zürichmeer, liggen klassieke badplaatsen met uitzicht op de besneeuwde toppen van de Alpen. Vrouwen zoeken hun toevlucht in het charmante Frauenbad aan de Stadthausquai, een houten paviljoen vol geschiedenis en karakter. Echt een aanrader, het voelt meteen alsof ik thuis met vriendinnen aan het zwembad lig.
Ook kun je natuurzwemmen op het groene eilandje Werdinsel, in de Limmat. Families picknicken er, zonaanbidders liggen in het gras, en er is zelfs een klein café. De sfeer is ontspannen en ongedwongen.
Maar wat Zürich echt bijzonder maakt, is niet alleen de overvloed aan zwemlocaties, het is de ervaring van het zwemmen zelf. In de Oberer en Unterer Letten, populaire plekken in de rivier, maken zwemmers dankbaar gebruik van de stroming. Ook ik laat me meevoeren, mijn spullen opgeborgen in een felgekleurde waterdichte tas, die als drijvende metgezel met me mee dobbert. Zo drijf ik deze week meerdere keren af, terwijl de stad aan me voorbijglijdt.
In Zürich is volop aandacht voor duurzaamheid. Dat blijkt onder andere bij Stadtbienen, de bijenwinkel van Anna Hochreutener, het kloppend hart van het initiatief Wabe3. Dit is geen gewone winkel, maar een werkplaats, kenniscentrum en ontmoetingsplek voor iedereen die geïnteresseerd is in het ritme van bijen en de stad.
Ik woon een lezing van Anna bij, krijg een stadstour langs daken waar haar bijenvolken huizen en maak zelf een lippenbalsem van bijenwas. Wat ik leer, blijft hangen: hoe belangrijk bijen zijn voor de bestuiving van wilde planten en voedselgewassen. Zonder hen zou ons ecosysteem letterlijk instorten.
Anna maakt ook duidelijk dat er een groot verschil is tussen honingbijen, verzorgd door imkers en levend in korven en wilde bijen, die vaak solitair zijn en steeds minder geschikte nestplekken vinden. Voor elke soort wilde bij bestaat er een ideale plant, maar die verdwijnen één voor één uit het landschap door monocultuur en verstedelijking.
De honingbij krijgt veel aandacht, maar juist de wilde soorten zijn het meest kwetsbaar. In haar winkel bespreekt Anna dit helder en concreet, met liefde voor het kleine. Ze geeft me terloops een handgeschreven recept mee voor flammkuchen met venkel, feta en uiteraard honing.
De winkel zelf is een zorgvuldig samengestelde verzameling: honingsoorten uit verschillende stadsdelen, bijenwasdoeken, handgemaakte kaarsen, keramiek en boeken. Alles met aandacht uitgekozen. Je mag vragen stellen, ruiken, proeven.
Ik koop een pot honing van bijen die leven op het dak van het tramdepot. Hij smaakt kruidig en licht bitter, niets zoals honing uit de supermarkt. Deze ervaring voelt als een ontmoeting die nazindert. Zürich, in al zijn moderne precisie, laat zich hier van een andere kant zien: traag, gelaagd en verbonden met de natuur hoe bescheiden ook.
Voor natuurliefhebbers die Zürich bezoeken maar toch ook even op een berg willen staan, is de Uetliberg de uitkomst. Slechts 20 minuten treinen vanaf Zürich Hauptbahnhof brengt de rode S10, met een helling van bijna 8% (de steilste gewone spoorlijn van Europa), je naar een compleet andere wereld. Boven wacht een korte klim van tien minuten, waarna je ineens oog in oog staat met een indrukwekkend uitzicht over Zürich, het meer en bij helder weer zelfs de Zwitserse Alpen. Je kunt er ook eten bij Uto Kulm, een hotel restaurant op de top, met een kaart vol verfijnde streekgerechten.
Bij terugkomst in de stad neem ik nog een afzakkertje bij mannenbad Badi Schanzengraben, dat in de avond transformeert tot de gezellige bar Rimini, met sfeervolle verlichting en zitplekjes aan het kabbelende water.
Dat Zürich niet alleen een stad van bankiers is, blijkt in de wijk Altstetten, bij de SBB Werkstadt. (SBB staat voor Schweizerische Bundesbahnen). In de hoge industriële hallen waar vroeger locomotieven werden gerepareerd, bloeien nu allerlei duurzame initiatieven.
Ik start bij ViCAFÉ, onderdeel van een grote koffiebranderij en proefzaal, waar de geur van vers gebrande bonen je tegemoetkomt. Het is een robuuste, open ruimte waar je ziet hoe bonen geroosterd worden. Na een espresso krijg ik een rondleiding door de oude werkplaats: hallen van acht meter hoog met originele gietijzeren palen, afgewisseld met moderne werkplekken en lounges waar lokale makers hun projecten presenteren. Dit kun jij ook ervaren op elke laatste vrijdag van de maand tijdens open rondleidingen. werkstadt-zuerich.ch
Onderweg kom ik langs Qwstion, producent van tassen van het innovatieve Bananatex® – een stevig, waterdicht en stijlvol textiel gemaakt van bananenvezels. Het sluit naadloos aan bij het verhaal van circulaire stedelijke productie. Inmiddels wordt het materiaal ook gebruikt in mode en interieur. www.qwstion.com
Verder ruikt het in de hal heerlijk naar de vers gemaakte granola van Tiny Factory. Zelf granola maken? Ze bieden workshops aan via tinyfactory.ch/pages/workshop. Voor wat verkoeling loop ik nog even door naar restaurant Nüni en neem daar onder de parasol een verfrissende rabarber-schorle.
De stad als wijnboer, echt waar! Ik ontdekte het tijdens de Weinweg tour in de wijk Höngg, een verrassend stukje Zürich waar wijngaarden, historie en stadsnatuur samenkomen. Wat begon als een eenvoudige wandeling over de heuvels rond de stad, werd een reis door eeuwenoude verhalen en smaken.
Samen met gids Elizabeth Brem, vrolijk en goed geïnformeerd, wandel ik langs steile wijnterrassen, smalle paadjes en oude doorgangen op de Chillesteig, ooit in gebruik door wijnboeren. Ze vertelt hoe dit gebied ooit tot de grootste wijnregio’s van het kanton Zürich behoorde. Maar begin 20e eeuw sloegen rampen toe: druifluis, valse meeldauw en verstedelijking maakten bijna een einde aan de lokale wijnbouw.
Gelukkig hield de familie Zweifel het vuur brandend. Dankzij hun inzet werd in 1969 de wijngaard op de Chillesteig opnieuw aangeplant. Wat bijzonder is: deze wijngaarden zijn nu eigendom van de stad Zürich en worden beheerd door Grün Stadt Zürich, via het stadslandgoed Juchhof.
En dan natuurlijk het leukste moment: de proeverij. Aan het einde van de wandeling proef ik drie wijnen bij Bettina Lüber (wiens Nederlandse moeder tot een onverwacht vloeiend gesprek leidt): een frisse witte, een zachte rosé en een fruitige rode – allemaal afkomstig van druiven die hier, midden in de stad, groeien. Je vergeet bijna dat je nog steeds in Zürich bent, op slechts een kwartier van het centrum.
In District 6 ontdek ik weer een andere kant van Zürich: rustig, groen en wetenschappelijk vanwege de universiteit. Een ritje met de charmante kabelbaan Seilbahn Rigiblick brengt je naar de beboste hellingen van de Zürichberg, met onderweg een prachtig uitzicht over de stad. In deze wijk kun je ook de wereld van wetenschap en curiosa induiken. Het Moulagenmuseum, vol hyperrealistische wassen modellen van medische aandoeningen, is zowel bizar als boeiend, een griezelige tijdreis door de medische geschiedenis. Een plek waar fascinatie en afkeer hand in hand gaan. www.moulagen.uzh.ch/de
Een ander hoogtepunt is focusTerra, het Earth & Science Discovery Center van de ETH Zürich. Hier voel je je een ontdekkingsreiziger: van het gloeiendhete binnenste van de aarde tot de toppen van de Alpen – en zelfs de ruimte in. Alles is supertoegankelijk uitgelegd, zonder oppervlakkig te worden. Je mag voelen, proberen, vragen stellen en soms sta je oog in oog met onderzoekers die vol passie vertellen over hun werk. focusterra.ethz.ch
Verstopt tussen voormalige pakhuizen en spoorlijnen in Zürich-West ligt het Löwenbräu Areal, een plek waar industriële geschiedenis en hedendaagse kunst elkaar ontmoeten. In de jaren ’80 trokken veel bedrijven weg uit dit voormalige industriële district. Toen ook de Löwenbräu-brouwerij in 1986 haar deuren sloot, bleven de monumentale gebouwen leeg achter.
Tien jaar later grepen onder andere Kunsthalle Zürich, het Migros Museum für Gegenwartskunst en galerie Hauser & Wirth hun kans om zich hier te vestigen. Wat begon als een vooruitstrevend experiment, groeide uit tot een internationaal erkend centrum voor hedendaagse kunst.
Ruim tien jaar geleden onderging het complex een grondige renovatie en uitbreiding. De industriële charme van het oorspronkelijke gebouw is behouden, terwijl er ruimte werd gecreëerd voor een nieuwe generatie kunstliefhebbers en creatieve professionals. Nu vind je er meerdere tentoonstellingsruimtes, een strak vormgegeven koffiebar met grootstedelijke uitstraling, een museumwinkel en een bistro met een vegetarisch-vegan kaart. Tijdens de Zürich Art Week, in aanloop naar Art Basel, is de sfeer hier internationaal en bruisend. Op hete zomerdagen is het er bovendien heerlijk koel. www.lowenbraukunst.ch/de
Museum Haus Konstruktiv neergestreken in de oostelijke vleugel van het Löwenbräu Areal. Ik bezoek er de tentoonstelling We Are Here!, met werken van concrete pioniers als Max Bill en Camille Graeser, maar ook hedendaagse kunstenaars. www.hauskonstruktiv.ch
Daarna wandel ik langs de rivier via de zwemplekken Unterer en Oberer Letten, en neem nog een duik voor de lunch bij Chuchi am Wasser – een fijne plek aan de oever van de Limmat, verbonden aan cultuurhuis Dynamo. Overdag geniet je hier van verse dagschotels (ook vegan), en ’s avonds van een ontspannen sfeer op het terras, vaak omlijst door livemuziek of culturele events. Wat Chuchi echt bijzonder maakt, is de sociale missie: leer- en werkplekken voor jongeren, CO₂-neutrale verpakkingen en het tegengaan van voedselverspilling. www.dynamo.ch/restaurant-bar
Om mijn week sportief maar in stijl af te sluiten, besluit ik de stad even te ontvluchten en verkoeling te zoeken aan het Zürichmeer. Vanuit het centrum neem ik tram 11 vanaf halte Beckenhof richting Zürich, Rehalp, tot Bürkliplatz. Daar stap ik over op bus 161 richting Kilchberg, en na een klein kwartiertje stap ik uit bij halte Stadtgrenze. In totaal duurt de reis ongeveer 30 minuten. Vanaf daar is het nog maar een paar minuten lopen naar het water, bij Camping Fischer’s Fritz, waar je ter plekke een SUP (stand-up paddleboard) kunt huren. www.fischers-fritz.ch/en
Het meer glinstert uitnodigend en met de bergen op de achtergrond voelt het alsof ik een Zwitserse ansichtkaart ben binnengepeddeld. Ik dobber urenlang over het gladde water, afgewisseld met een potje beachvolleybal en tafeltennis op de kant.
Aan het eind van de middag plof ik neer op het zonnige terras van Fischer’s Fritz, waar ik geniet van een frisse huisgemaakte limonade en hun beroemde huisgerookte vis van de BB. Terwijl de zon langzaam achter de bergen verdwijnt en de lucht oranje en paars kleurt, weet ik: dit is de perfecte plek om een zomerse hittegolf door te komen.
Nog een paar extra tips
Mieke Tacken
Ik ben interieurontwerper, fotograaf en een fervent liefhebber van wandelen in de natuur. Ik heb mijn hart verloren aan de eenvoud en schoonheid van wandelvakanties. Ik waardeer ik ook de unieke ervaring van een verblijf dat een verhaal vertelt over de lokale geschiedenis of cultuur. Ik deel hier mijn verhalen en tips, waar mogelijk met een lichte voetafdruk en altijd een hart vol verwondering.
Biologische keuken & 0-kilometer eten: zo smaakt duurzaam overnachten in de natuur Het is bijzonder wakker worden op een plek waar het ontbijt niet uit het schap komt, maar uit de tuin, de boomgaard of van de buren. Waar de olie op tafel van de olijfbomen naast...
Agriturismo Toscane: onze 12 mooiste verblijven in de natuur Een verblijf in een agriturismo in Toscane is veel meer dan alleen overnachten op het platteland. Het is wakker worden tussen olijfbomen, eten van eigen land, gesprekken met de eigenaar en het gevoel dat je...
Wolven spotten in Abruzzo: 4-daagse eco-expeditie in de Centrale Apennijnen Waarom wolven spotten in Abruzzo? De Centrale Apennijnen zijn een kerngebied voor de 'Canis lupus italicus'. Na eeuwen van vervolging is de soort hier teruggekeerd en leeft vandaag weer...
Laat je inspireren
Ben je op zoek naar de mooiste wandel- en fietsroutes? Of wil je informatie over reizen met de trein of advies voor de mooiste roadtrips door de natuur. Laat je inspireren voor je volgende reis in het groen; ideeën om je eigen reis te plannen of te kiezen voor een georganiseerde reis.
