Met de trein naar Ticino: zonder auto naar het zuiden van Zwitserland

De mooiste manier om in Ticino aan te komen, is door er langzaam naartoe te reizen. Eerst schuift Duitsland voorbij het raam, dan klimt de trein de Alpen in, en plots (na een lange tunnel) zijn de daken oranje, staan er palmen op het perron en hoor je Italiaans. Geen huurauto, geen parkeerstress, geen file voor de Gotthard.

Ik reisde met de trein vanuit Nederland en gebruikte ter plekke uitsluitend het openbaar vervoer. Het kan prima, en het is comfortabeler dan het klinkt. Met de juiste app en pas is het ook nog eens niet duur. Hieronder hoe je het aanpakt.

Naar Ticino met de trein: de opties

Er is geen rechtstreekse trein vanuit Nederland naar Locarno of Lugano; je stapt onderweg altijd minstens één keer over. Maar de route zelf is een belevenis. Drie manieren:

• Overdag met de ICE via Duitsland. Vanuit Amsterdam, Utrecht of Arnhem reis je via Frankfurt naar Basel (ca. 7 uur) of Zürich (ca. 7,5 uur), met minstens één overstap in Duitsland. Daar stap je over op een trein die via de Gotthard naar het zuiden rijdt; tot in Locarno of Lugano kom je zo op ongeveer negen tot tien uur reizen uit.
• ’s Nachts met de Nightjet. De nachttrein van ÖBB vertrekt ’s avonds uit Amsterdam (met opstapmogelijkheid in Utrecht en Arnhem) en komt in de ochtend aan in Basel en Zürich. Je kiest tussen een zitplaats, een couchette of een slaapcabine; daar stap je over op de aansluiting naar Ticino. Slaap je onderweg, dan win je een hele reisdag.
• De panoramaroute. Heb je de tijd, neem dan vanuit Luzern de Gotthard Panorama Express: eerst per boot over het Vierwoudstrekenmeer (ook wel Vierwoudstedenmeer), dan met een panoramatrein over de Gotthard naar Bellinzona en Lugano (± 5,5 uur, dagelijks behalve maandag, half april tot half oktober). Een zitplaatsreservering is verplicht.

Boeken doe je het makkelijkst via NS International of Nightjet.com. Mooi meegenomen: de Zwitserse spoorwegen rijden grotendeels op hernieuwbare energie, voornamelijk waterkracht.

Onze route naar Ticino zonder auto

Heen stapte ik ‘s ochtends vroeg op in Amsterdam met heel wat overstappen. In Mannheim miste ik de aansluiting vanwege vertraging maar ik kon een half uur al later de volgende trein nemen. Op het station kon ik mijn gereserveerde zitplaatsen omboeken. En even een koffietje doen.

• Amsterdam
• Duisburg
• Mannheim
• Basel
• Locarno
• Ascona met de bus

Terug had ik minder overstappen en ging ik vanuit Locarno naar:

• Bellinzona
• Zürich
• Frankfurt

Door de Gotthard: sneller dan je denkt

Eenmaal in Zwitserland is Ticino verrassend dichtbij. De Gotthard-basistunnel (met 57 kilometer de langste spoortunnel ter wereld) brengt je in ongeveer twee uur van Zürich naar Lugano. En sinds de Ceneri-basistunnel in 2020 openging, duurt de rit tussen Locarno en Lugano nog maar 22 minuten. De afstanden binnen het kanton zijn dus klein; je hebt geen auto nodig om van de meren naar de valleien te komen. We deden de Valle Maggia op de fiets vanuit Locarno en Intragna met de Centovalli-trein.

En het mooie is: wat voor Ticino geldt, geldt voor heel Zwitserland. Hetzelfde dichte SBB-netwerk, dezelfde Swiss Travel Pass en dezelfde panoramatreinen brengen je net zo moeiteloos naar de Berner Alpen, Graubünden of de meren van Centraal-Zwitserland. Ticino is wat ons betreft een perfect eerste hoofdstuk van een langere treinreis door het land. Stap je in Bellinzona over in plaats van uit, dan ligt de rest van Zwitserland open.

De SBB-app: je belangrijkste reisgenoot

Eén app regelt vrijwel je hele reis binnen Zwitserland: SBB Mobile. Het is een reisplanner van deur tot deur; inclusief bus, boot, tram en kabelbaan waarbij je voor een rit met meerdere vervoerders één ticket koopt. Realtime perrons en vertragingen zie je meteen. Een paar dingen die het verschil maken:

• Supersaver-tickets: sterk afgeprijsde tickets (tot 70% korting) voor een specifieke trein, vooral buiten de spits. Je koopt ze vooruit; ze gelden alleen voor die ene trein.
• Saver Day Pass: een dagkaart voor onbeperkt reizen, vanaf zo’n CHF 52 (of CHF 29 met een Half Fare Card). De prijs loopt op naarmate een dag voller raakt, dus vroeg boeken loont.
• EasyRide: voor spontane ritten check je in bij vertrek en uit bij aankomst; de app rekent automatisch de beste prijs. Handig als je niet vooruit wilt plannen.
• Digitale SwissPass: je reispassen en kortingskaarten bewaar je in de app, zodat je ze niet hoeft uit te printen.

Welke pas past bij jou?

Hier ontstaat vaak verwarring, want je hebt drie verschillende tickets, en ze overlappen deels:

Ticino Ticket

Overnacht je in een hotel, hostel of camping in Ticino, dan krijg je het Ticino Ticket gratis bij je accommodatie. Het geeft je vrij reizen met het hele openbaar vervoer in het kanton, plus korting op kabelbanen, boten en attracties. Ideaal als je je basis in Ticino hebt. Ik kwam er moeiteloos mee tot in de valleien.

Swiss Travel Pass

Een landelijke pas: onbeperkt reizen met trein, bus en boot op een aantal aaneengesloten dagen (3, 4, 6, 8 of 15), gratis toegang tot ruim 500 musea en korting op de meeste bergtochten. In 2026 begint hij bij ongeveer CHF 254 (3 dagen, 2e klas). Loont vooral als je veel rondreist door heel Zwitserland of de panorama-treinen pakt.

Je hebt ook de Swiss Travel Pass Flex waarbij je zelf je dagen selecteert binnen een maand voor reizen met trein, bus en boot. Kies uit 3, 4, 6, 8 of 15 reisdagen binnen een maand.

Swiss Museum Pass

Dé pas met toegang tot ruim 500 musea in heel Zwitserland. En hier zit het misverstand: die museumtoegang zít al in de Swiss Travel Pass (je krijgt de Swiss Museum Pass er automatisch bij). Reis je weinig maar wil je vooral musea zien, dan kun je de Swiss Museum Pass ook los kopen als jaarpas. Het is dus niet de Ticino Ticket die je de musea geeft.

Praktische informatie met de trein naar Ticino

Lees hier over onze fietsreis langs de merenroute in Zwitserland.

Veelgestelde vragen over Ticino zonder auto

Kun je Ticino zonder auto bezoeken?

Ja, heel goed. Je reist met de trein naar Ticino en gebruikt ter plekke het openbaar vervoer; bij overnachting krijg je het gratis Ticino Ticket voor vrij reizen door het hele kanton. Dankzij de basistunnels liggen de meren en valleien dicht bij elkaar.

Hoe lang doe je over de treinreis vanuit Nederland?

Overdag ben je met de ICE in ongeveer zeven uur in Basel of Zürich, en in totaal zo’n negen tot tien uur in Locarno of Lugano, met minstens één overstap. Met de Nightjet reis je ’s nachts en kom je uitgerust aan; ook dan stap je over in Basel of Zürich.

Heb je een Swiss Travel Pass nodig?

Niet persé. Voor een reis die zich vooral in Ticino afspeelt, is het gratis Ticino Ticket plus losse Supersaver-tickets vaak goedkoper. Reis je veel door heel Zwitserland of pak je de panorama-treinen, dan wordt de Swiss Travel Pass interessant. Reken het uit in de SBB-app.

Krijg je echt gratis toegang tot zo’n 500 musea?

Ja, via de Swiss Museum Pass. Die geeft op je reisdagen vrij toegang tot ruim 500 musea in heel Zwitserland en zit automatisch in de Swiss Travel Pass. Het is dus niet de Ticino Ticket, maar de Swiss (Travel/Museum) Pass die je die toegang geeft.

Wat is de mooiste treinroute naar Ticino?

De Gotthard Panorama Express, met een boottocht over het Vierwoudstrekenmeer en een panoramatrein over de Gotthard naar Bellinzona en Lugano. Hij rijdt van half april tot half oktober, niet op maandag, en een zitplaatsreservering is verplicht.