De Grandes Traversées du Jura: de mooiste wandel- en fietsroutes

Les Grandes Traversées du Jura, ‘GTJ’ in de volksmond, vormen samen bijna 400 kilometer aan spectaculaire routes in het oost-Franse berggebied. Je kunt de trails wandelend, skiënd, met sneeuwschoenen aan, op de mountainbike of zelfs te paard doen. Een route voor fijnproevers! Ambassadeur Nathalie trekt erop uit.

In het grensgebied met Zwitserland loopt de GTJ langs steile afgronden, over hoge bergen en door donkere bossen.

Wandeltocht 1: De Smokkelaarsroute naar Château de Joux in La Cluse-et-Mijoux

Vandaag kiezen David, mijn partner, en ik als opwarmertje voor een wandeling. Dat dit ook spannend kan zijn, blijkt wel uit de namen van de routes die je kunt lopen. Wat denk je van de Smokkelaarsroute? Deze wandelroute is genoemd naar smokkelaars die tot halverwege de negentiende eeuw alles wat los en vast zat heimelijk vanuit Zwitserland naar Frankrijk vervoerden. Van zout, koffie, tabak tot horloges en absint.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden ook joden via de oude smokkelroute in veiligheid gebracht in Zwitserland. We werpen een blik op de wegwijzers van de GTJ en besluiten een wandeling van zo’n vijf kilometer te maken naar het bekende Château de Joux in La Cluse-et-Mijoux. Het is maar goed dat ik mijn regenponcho heb meegenomen, want de eerste druppels vallen al zodra we ons op het pad begeven. De trail ligt bestrooid met grote en kleine witte keien die erg glibberig worden naarmate het heviger begint te regenen. Het is ploeteren in de modderstromen die ontstaan en dan ineens lijkt het pad loodrecht omhoog te gaan. Er is geen weg terug.

Als we bijna boven zijn breekt de zon ineens door de wolken en feeërieke lichtbundels schitteren tussen de dikke takken. Onze beproeving wordt beloond met een adembenemend uitzicht op het kasteel van Joux dat op een bergtop prijkt, op zo’n 1.100 meter hoogte aan de overkant van een groen dal. “Schit-te-rend!”, breng ik uit en ik ben meteen de pijn in mijn kuiten vergeten. Ik kijk weer uit over het dal dat met de zon wel tien kleuren groen lijkt te hebben. Nooit geweten dat er zo veel verschillende groentinten zijn.

De bergpas was ooit de belangrijkste handelsroute tussen Zwitserland en Frankijk. De imposante burcht werd in de elfde eeuw eerst in hout opgetrokken. Later werd het tot een onneembaar fort verbouwd door niemand minder dan de beroemde architect Vauban, de lieveling van Lodewijk XIV, de Zonnekoning. Weer later werd het fort gemoderniseerd door de bekende maarschalk Joffre en opgenomen in de beroemde Maginotlinie om Frankrijk tegen een Duitse invasie te beschermen. Dat bleek echter pure luchtfietserij te zijn, want de Duitsers gingen gewoon om de linie heen om zodoende Frankrijk te bereiken.

Tijdens de afdaling zien we ineens boven ons een familie gemzen opdoemen. Chamois worden ze hier genoemd. Het prachtige silhouet van hun hoorns steekt af tegen het kasteel. De dieren staan stokstijf op de steile helling. Ze ruiken blijkbaar dat we goed volk zijn, want ze gaan al snel verder met herkauwen.

Wandeltocht 2: De Route de l’Absinthe

Een andere bijzondere wandeling is de Route de l’Absinthe. Deze route bestaat uit meerdere etappes, tot in Zwitserland. We starten vlak bij Pontarlier, de absinthoofdstad van de wereld. De ‘groene fee’, zoals absint wordt genoemd, is sinds enkele jaren weer helemaal terug in Frankrijk.

In de buurt van Pontarlier heeft Arnaud Bourgeois een distilleerderij voor biologische absint. Dat willen we proeven! Het serveren van een glaasje absint is een bijzonder ritueel. Op tafel staat een grote, glazen kom op een lange, sierlijke zilveren poot. Onder de kom zit een reservoir waaruit vier kraantjes steken. Heel geconcentreerd draait Arnaud aan de kraantjes. Er vallen druppeltjes in de glaasjes die hij er een voor een onder houdt. We kijken ademloos toe hoe de doorzichtige vloeistof in de glaasjes troebel wordt als de druppels ijswater erin vallen.

Een sterke anijsgeur vult mijn neusgaten en ik neem voorzichtig een slokje. De tranen springen in mijn ogen en ik moet proesten, maar wat smaakt het lekker! Arnaud is een biologische absint-distillateur. In de tuin bij de distilleerderij annex boerderij verbouwt hij samen met zijn vrouw Anne-Sophie kruiden zoals alsem, venkel en koriander die ze verwerken in de drie absintvarianten met de namen Blanche, Verte en Fine. Mijn favoriet is La Verte. Ik ben blij dat we voor de proeverij al een wandeling hebben gemaakt, want het hakt er op een gezellige manier in.

Wandeltocht 3: Tussen de koeien bij het kaasfort Saint-Antoine

De volgende dag brengen we in alle vroegte een bezoek aan het militaire fort Saint-Antoine, waar tegenwoordig geen soldaten, maar 100.000 comtékazen een onderkomen hebben. In de buurt van het kaasfort kun je fantastisch wandelen. Onderweg zien we overal rood-wit gevlekte Montbéliarde-koeien met grote bellen om hun nek vredig grazen. Dit zijn bijzondere koeien want alleen van hun melk mag de wereldberoemde comté worden gemaakt.

Door de zon lossen de laaghangende slierten wolken langzaam op en worden we vlak bij het fort getrakteerd op een schitterend uitzicht. Overal zie je prachtige, groene bergen en dichte bossen. Het tafereel wordt extra sfeervol door het alom aanwezige gerinkel van koebellen. Zodra we het fort binnentreden, zakt de temperatuur voelbaar met enkele graden.

Onze jonge ‘kaasgids’ Sylvie vertelt bevlogen over de historie van de kaas en het fort, dat tegenwoordig de ‘kathedraal van de Comté’ wordt genoemd. Het valt me op dat jonge mensen in deze regio heel trots zijn op hun eeuwenoude tradities. Leuk om te merken. Na de rondleiding mogen we zelf verschillende comtés proeven.

Wandeling 4: Het hoogtepunt van Crêt de Chalam

De laatste wandeling die we tippen is letterlijk een hoogtepunt voor veel wandelaars, de Crêt de Chalam. Deze berg met een puntige top is 1.545 meter hoog en is vanuit alle hoeken te zien. Om er te komen, klimmen we eerst via het typische bergdorpje La Pesse tot aan de beroemde grenspaal Borne au Lion, een belangrijke historische plek in de geschiedenis van de Jura.

In de zeventiende eeuw was dit de grens tussen Frankrijk, de Savoie en… het Spaanse koninkrijk. Dit klinkt misschien vreemd, maar de Franche-Comté maakte destijds net zoals ons land deel uit van Spanje. In de Tweede Wereldoorlog was hier in de vallei een commandopost van het Franse verzet. Het uitzicht op de bergkam is fenomenaal. Het panorama strekt zich uit zo ver als het oog reikt: diepe dalen, steile berghellingen en in nevelen gehulde bergtoppen. Ik voel me klein en nietig en tegelijkertijd bevoorrecht dat ik zo veel schoonheid mag aanschouwen.

Even later ploffen we neer op het terras van de knusse berghut Le Berbois, waar we warm onthaald worden door de eigenaren. Er hangt een knusse sfeer in de afgelegen refuge. De eigenaar vertelt honderduit over de streek en zijn vrouw zet intussen heerlijke lokale worst, comtékaas, zelfgebakken brood en een karafje rode wijn op tafel.

Op deze bijzondere plek laat je de echte wereld even helemaal achter je. Zeker in de winter, want dan is de afgelegen berghut slechts met een sneeuwscooter, sneeuwschoenen of een slee met husky’s te bereiken. Wat de Jura zo leuk maakt is dat het niet het Frankrijk is dat iedereen kent van de wijngaarden en lavendelvelden. Het is ruig en lieflijk tegelijk, een beetje Zwitserland met een pittige Franse saus. Als je begrijpt wat ik bedoel.

De GTJ op de fiets

Na onze wandeltochten is het tijd om de fietsroutes te gaan ontdekken. Er zijn honderden kilometers aan zowel makkelijke, vlakke geasfalteerde fietsroutes als ruige, zware mountainbikeroutes. Welke trail of etappe je ook kiest, spectaculaire uitzichten en ongerepte natuur zijn ook nu gegarandeerd. Vergeet niet een routekaart of GPS mee te nemen. Wij geven onze top 3 fietstochten.

Fietstocht 1: Mountainbiken naar de Mont d’Or

Als je het ons vraagt dan is de omgeving van Métabief en de Mont d’Or een van de hoogtepunten van de GTJ. Hier heb je een perfecte mix van beklimmingen, uitzichten over bergen en valleien, meren en bossen. Het skioord Métabief ligt op zo’n 1.000 meter hoogte. In de winter wordt er geskied, hoewel door klimaatverandering de focus nu al steeds meer op zomertoerisme komt te liggen.

In de zomer is het ook een mountainbikebestemming. We waarschuwen je alvast want de klim naar de Mont d’Or is echt zwaar, maar heel erg de moeite waard. De afwisseling van smalle paden en open bergweides (let op de koeienvlaaien) maakt deze rit echt tot een avontuur. Op sommige stukken kom je niemand tegen en dat draagt bij aan het gevoel weg te zijn van de bewoonde wereld.

Boven aangekomen is het 360˚uitzicht over het Jura-gebergte en de Alpen heel indrukwekkend. Dit is ook een perfecte plek voor een picknick. En vergeet niet om ook naar de grond te kijken. Je vindt hier de mooiste bloemen en planten zoals bergvaleriaan met zachtroze bloemetjes, wilde narcis of gele gentiaan met de lange stengel. En op de steile kliffen kun je zo maar een gems zien (verrekijker mee!).

Fietstocht 2: Fietsen langs meren en rivieren

Een andere mooie etappe van de (Petite) GTJ voert voor een deel langs Lac de Saint-Point (aan de overkant van Malbuisson). Iets verder zuidwaarts kom je bij Mouthe, waar de wilde rivier Doubs (waar het departement naar vernoemd is) ontspringt. In en rond de rivier vind je een enorme rijkdom aan biodiversiteit, meer dan 200 soorten vogels, tientallen libellensoorten en een overvloed aan grote vissen zoals de snoek, meerval en karper. 

Fietstocht 3: Van Mijoux naar Lajoux

In het natuurreservaat van de Haut-Jura is de lynx alweer ruim 50 jaar terug van weggeweest. En dat zegt veel over de rijkdom aan natuur in dit gebied. Andere dieren die hier voorkomen zijn de vos, de Europese haas en natuurlijk de eekhoorn. Het rustige en authentieke bergdorpje Mijoux is een goede uitvalsbasis voor fietstochten in dit rijke natuurgebied. Mijoux ligt op zo’n 1.000 meter in de vallei van de rivier Valserine (een zijrivier van de Rhône), in het hart van het regionaal natuurpark van de Haut-Jura.

We kiezen een prachtige, niet al te zware fietstocht naar Lajoux. De geasfalteerde weg vanuit Mijoux kringelt langzaam omhoog door een bebost, bergachtig landschap. Even later fietsen we langs alpenweiden en zijn de bossen in de verte. In Lajoux is het bezoekerscentrum van het natuurpark. Erg interessant als je meer wil weten over de flora en fauna.

We hebben intussen wel trek gekregen en fietsen nog zo’n 400 meter verder voor een kaasproeverij. Bij kaasmaker Fruitière de Lajoux kun je een overheerlijke blauwe kaas, Bleu de Gex, proeven of een van de andere kazen uit de streek zoals de Morbier.

Voor de afwisseling kiezen we voor de terugweg naar Mijoux voor de landelijke “Route du Manon’’. Let onderweg op de huizen met flinterdunne houten plankjes, de tavaillons, die de gevels beschermen tegen weer en wind. Deze traditie stamt al uit de 15^e eeuw.

Praktische tips Jura wandelen en fietsen

• Meer informatie over de GTJ: https://www.gtj.asso.fr/nl/
• Diverse accommodaties: https://nl.montagnes-du-jura.fr/organiseer-je-verblijf/accommodaties/
• Lees meer over de regio Bourgogne-Franche-Comté

De Grandes Traversees de Jura op de kaart