Als je ergens in Europa de pure kracht van vulkanische natuur voelt, dan is het wel op São Miguel. Het grootste eiland van de Azoren verrast met een landschap dat voortdurend in beweging lijkt; borrelende bronnen, mistige kratermeren, donkere bossen en de geur van sulfiet, zee en cryptomeria’s, Japanse ceder, die je overal volgt. Tijdens mijn trip in november ontdekte ik waarom deze archipel wordt beschouwd als een van de duurzaamste ter wereld.
Voor een reis naar de Azoren, en in het bijzonder São Miguel en Terceira, is eerlijkheid onderdeel van duurzaam reizen. Ja, deze eilanden liggen in Europa, maar wel aan de uiterste rand ervan. Een bezoek vraagt vrijwel altijd om een lange vlucht: in de zomer soms rechtstreeks, in de winter met een overstap in Lissabon.
Dat schuurt met het ideaal van langzaam en dichtbij reizen en juist daarom verdient deze bestemming context.
De Azoren nemen hun kwetsbaarheid serieus. Op São Miguel wordt energie deels gewonnen uit aardwarmte, terwijl op Terceira landschap en erfgoed streng worden beschermd. Massatoerisme blijft bewust buiten de deur; de schaal is klein, de natuur leidend en lokale voedselketens zijn kort. Duurzaamheid is hier een voortdurend balanceren tussen toegankelijkheid en behoud.
Wat op São Miguel en Terceira direct opvalt, is hoe weinig er daadwerkelijk bebouwd is. Slechts een klein deel van de eilanden bestaat uit stedelijk of dorpsgebied; ruim negentig procent van het landoppervlak is natuur, landbouwgrond of beschermd landschap. Bossen, vulkanische kraters, weides en kustlijnen domineren het beeld, niet infrastructuur. Die verhouding is geen toeval, maar het resultaat van strikte ruimtelijke ordening en het bewust afremmen van grootschalige ontwikkeling.
Voor jou als reiziger vraagt dat om terughoudendheid: hier ben je vooral te gast in een landschap dat zichzelf nog niet heeft opgeofferd aan toerisme en dat is precies wat het zo waardevol maakt. Wel is het raadzaam om het hoogseizoen te mijden, dan kunnen populaire plekken best druk zijn en is het lang zoeken naar een parkeerplaats.
De vlucht via Lissabon, ideaal met TAP, zet meteen de toon: een landing boven een mozaïek van kraters, glooiende heuvels en kustlijnen vol basalt. In Ponta Delgada wacht een vriendelijke gids van Fun Activities, die mij naar Lusitano Garden Villas brengt. Een kleinschalig nieuw complex met een zwembad en manege waar je paard kunt rijden. Een heerlijke plek om te landen.
Een van die plekken waar São Miguel laat zien dat ze geen filters nodig heeft is Ribeira dos Caldeirões. Tussen varens zo hoog als je schouders en helder water dat door eeuwenoude rotsformaties stroomt, begint een canyoning-tocht die speels én uitdagend is.
Sprongen, abseils langs watervallen, midden in laurisilva die aanvoelt alsof je door een prehistorisch woud beweegt. Deze activiteit past perfect in de duurzame outdoorcultuur van de Azoren, waar natuurbehoud en kleinschalige beleving altijd vooropstaan.
Vanuit de groene vallei rijden we door het binnenland naar Furnas, een levend vulkanisch systeem waar stoompluimen en borrelende modderpoelen uit de aarde ontsnappen. Hier wordt de beroemde Cozido das Furnas bereid, langzaam gegaard in ondergrondse geothermische ovens. Tot de dag van vandaag koken de locals hier maaltijden voor feestdagen en wordt er ‘gekookt’ voor verschillende restaurants op het eiland.
Misschien wel een van de bekendste restaurants op São Miguel is Restaurante Tony’s in Furnas, en natuurlijk kon ik het beroemde “Cozido” niet overslaan: een rijke stoofpot met vlees en groenten, langzaam gegaard, ongeveer een meter diep in de grond door de vulkanische/geothermische hitte. De porties zijn enorm, dus kom met een stevige eetlust.
Na de lunch wandel ik door Terra Nostra Park, een schitterende 200 jaar oude botanische tuin waar meer dan 2.000 boomsoorten te zien zijn. Op plekken waan je je in de jungle en dit park is ook buiten het bloeiseizoen een bezoek waard. De highlight van Terra Nostra Park is een groot thermisch bad, goudgeel van het ijzer, heerlijk warm en een beetje mysterieus.
Draag een donker badpak want het ijzerrijke water laat zijn stempel achter. Kleedkamers en douches beschikbaar; die vind je iets lager gelegen naast de kleine natuur-stoombaden, ook wel jacuzzi’s genoemd.
We vervolgen de weg langs de noordkust, waar de oceaan wild tegen zwarte rotspartijen beukt. Tussen de groene heuvels ligt de Gorreana Tea Plantation, de oudste en nog steeds werkende theefabriek van Europa. De geur van versgeplukte bladeren, de ritmische beweging van de machines, het uitzicht over de velden, dit is slow tourism op zijn best.
Vraag om een rondleiding. Einde middag pak je hier mogelijk ook een prachtige ondergaande zon mee. En in het winkeltje kun je thee proeven en kopen om als souvenir mee naar huis te nemen.
Een must-do. Vanaf uitzichtpunt Vista do Rei kijk je neer op de iconische tweekleurige meren van Sete Cidades: het blauwe en het groene meer, volgens de legende ontstaan uit de tranen van een prinses en een herder.
Wij startten de wandeling bij de parkeerplaats van het iconische en verlaten Monte Palace hotel. Hier vind je al snel een breed pad, bezaaid met hortensia’s, slingerend over de kraterrand. Rechts een panoramisch uitzicht van weilanden en de twee kratermeren, links een panoramisch uitzicht van nog meer weilanden en de oceaan. In de avondzon een filmische ervaring.
De route is uit te bereiden tot een rondwandeling van ruim 14 km, wij werden opgehaald bij Miradouro da Lomba do Vasco. Kijk op Komoot voor de route.
Aan de noordkust ontvouwt zich een totaal andere wereld: beekjes, watervallen, een oude watermolen en ruige rotsformaties. De circa 5 km lange wandeling bij Moinho do Félix vormt een bijzondere combinatie van cultuurhistorie en natuur.
De route voert langs meerdere watervallen en door weelderige bospercelen met onder andere cryptomeria’s (Japanse ceders), die het landschap een mystieke sfeer geven. Parkeren kan bij het Parque Infantil in Lomba de São Pedro. Vanaf hier start de wandeling richting de waterval Cascata do Homem, met onderweg al prachtige uitkijkpunten over de oceaan.
Vervolgens leidt het pad verder naar de Cascata da Gruta, Cascata do Teófilo en de Cascata do Risco, stuk voor stuk watervallen verscholen in dichtbegroeide bossen. Het constante samenspel van water, mos en vulkanische rotsen maakt dit pad tot een van de meest afwisselende wandelingen aan de noordkust.
De cryptomeria is een naaldboom die ook wel de “Japanse ceder” wordt genoemd, al is het botanisch gezien geen echte ceder.Het is een groenblijvende conifeer uit Japan die in de 19e eeuw op de Azoren is geïntroduceerd voor bosbouw en houtproductie.
Op eilanden zoals São Miguel en Terceira heeft de soort zich uitzonderlijk goed aangepast aan het vochtige, milde en vulkanische klimaat, waardoor hij nu grote, dichte bossen vormt die bijna iconisch zijn voor het landschap.
Je herkent cryptomeria aan:
– rechte, hoge stam
– zachte, naaldachtige bladeren (geen platte schubben zoals bij cipressen)
– een licht roodbruine bast die in lange stroken afschilfert
– een piramidevormige groeiwijze, vooral bij jonge bomen
Ecologisch gezien is het een interessante paradox. Het zijn geen inheemse bomen, maar ze bepalen wel sterk het huidige visuele karakter van São Miguel. De oorspronkelijke laurierbossen met soorten zoals laurier, hulst en Azorenheide zijn grotendeels verdrongen en overleven nu vooral in kleine, beschermde gebieden.
Toch hebben de cryptomeriabossen hun eigen microklimaat gecreëerd: koel, vochtig, mistig en rijk aan mos en varens. Dat verklaart waarom wandelroutes zoals bij Moinho do Félix een bijna sprookjesachtige sfeer hebben, je loopt daar feitelijk door een aangeplant productiebos dat zich ecologisch is gaan gedragen als een half-natuurlijk ecosysteem.
Een mooie landschappelijke gedachte: wat oogt als oerbos op de Azoren is vaak geen puur wilde natuur, maar een subtiele mix van menselijke introductie en vulkanische ecologie die samen een nieuw, eigen landschap hebben gevormd.
Geen bezoek aan São Miguel is compleet zonder Lagoa do Fogo, het meest fotogenieke kratermeer van het eiland. Blauwer dan blauw, omringd door een krans van groene hellingen waar je alleen wind en vogels hoort.
Rond Lagoa do Fogo bestaat geen wandelpad dat het meer volledig omcirkelt. Het kratermeer ligt in steil en kwetsbaar terrein, en juist daarom is het gebied bewust beperkt toegankelijk.
Wat wel kan, is wandelen langs delen van de kraterrand en afdalen naar het strandje aan het meer, steeds via dezelfde route terug. In de zomer wordt de toegang bovendien gereguleerd met shuttlebussen om drukte en erosie te beperken.
Dichtbij ligt Caldeira Velha, een natuurreservaat waar warme ijzerrijke watervallen neerstorten tussen gigantische varens in thermaal baden. Het voelt tropisch, maar dit is puur vulkanische Atlantische wildernis. Je kunt heerlijk ontspannen in de natuurlijke baden die worden verwarmd door geothermische bronnen.
De toegang is gereguleerd: voor locals is het gratis maar toeristen betalen entree en reserveer tijdig een tijdslot. Ga vroeg op de dag voor meer rust, neem waterschoenen mee en oude badkleding en handdoeken, houd rekening met eenvoudige voorzieningen: je hebt er kleedruimtes en douches, maar geen horeca, afgezien van een klein uitgifte punt in de vorm van een oude caravan tegenover de entree poort.
Voordat ik São Miguel verruil voor het volgende eiland, stop ik nog één keer bij het uitzichtpunt over Sete Cidades. Het blijft iets magisch hebben: een oude vulkaan, nu gevuld met water in twee kleuren, omringd door een dorp, velden, en eindeloze rust.
TAP vliegt vanuit Amsterdam naar São Miguel en Terceira op de Azoren, met een tussenstop in Lissabon, vanaf prijzen van € 250-300 retour. Op vluchten naar de Azoren kun je ook gebruikmaken van TAP’s Portugal Stopover, waarbij je tot 10 dagen in Lissabon verblijft zonder extra kosten. Meer informatie op www.flytap.com
Reizen tussen de eilanden van de Azoren is relatief eenvoudig en goed te plannen.
Hotel
Lusitano Garden Villas in Ponta Delgada op São Miguel
Restaurants
Octant Ponta Delgada – www.pontadelgada.octanthotels.com
“Cozido das Furnas” at Tonys Restaurant in Furnas
Lunch at Casa do Chá “O Poejo” – Quinta da Queiró
Fun Activities contacts:
AZORES TICKET OFFICE in Ponta Delgada
Mobile: +351 911 014 212
www.fun-activities.net
Mieke Tacken
Ik ben interieurontwerper, fotograaf en een fervent liefhebber van wandelen in de natuur. Ik heb mijn hart verloren aan de eenvoud en schoonheid van wandelvakanties. Ik waardeer ik ook de unieke ervaring van een verblijf dat een verhaal vertelt over de lokale geschiedenis of cultuur. Ik deel hier mijn verhalen en tips, waar mogelijk met een lichte voetafdruk en altijd een hart vol verwondering.
Met een passie voor reizen en fotografie én meer dan 30 jaar ervaring in de reisbranche, deel ik graag mijn bijzondere natuur-reistips. Reizen is heerlijk en belangrijk, je ontmoet nieuwe mensen en culturen en het opent je blik op de wereld.
8 x bijzonder overnachten Midden-Portugal: voor wie echt wil vertragen Er is een Portugal dat de meeste reizigers nooit zien. Een Portugal van granietdorpjes op rotsachtige heuvels, van kastanjebossen en bergrivieren met water zo helder dat je de stenen op de bodem...
Laat je inspireren
Ben je op zoek naar de mooiste wandel- en fietsroutes? Of wil je informatie over reizen met de trein of advies voor de mooiste roadtrips door de natuur. Laat je inspireren voor je volgende reis in het groen; ideeën om je eigen reis te plannen of te kiezen voor een georganiseerde reis.
