Wandelen Harz: van hoogveen tot de top van de Brocken

Begin juli ging ik op reis naar de Harz, voor mij een eerste bezoek aan dit bosrijke gebied in midden Duitsland. Ik reed vanuit Goslar richting Harz. Onderweg hadden we al de eerste mooie wandeling te pakken.

Liebesbankweg: onderweg van Rammelsberg naar Braunlage

Na een ochtend bij de Rammelsberg-mijnen in Goslar reed ik niet rechtstreeks door naar Braunlage, maar maakte ik een omweg via Clausthal-Zellerfeld (de B241), richting Hahnenklee. Daar ligt de Liebesbankweg, een rondwandeling van ca. zeven kilometer rond de Bocksberg, met 25 liefdesbankjes en kunstobjecten langs de route.

De route brengt je chronologisch langs bankjes met namen als “eerste rendez-vous” tot aan de “diamanten bruiloft”, en volgt daarbij deels het tracé van het Oberharzer Wasserwirtschaft, langs een aantal vennen en dammen uit dat historische watersysteem.

Geen zware wandeling, eerder een verzameling van kleine anekdotes onderweg, met af en toe een bankje om even te gaan zitten. Precies goed als tussenstop op een dag waarin je toch al aan het rijden bent van de ene kant van de Harz naar de andere.

De route werd in 2007 geopend en was destijds de eerste door het Deutsches Wanderinstitut erkende Premiumwanderweg van de hele Harz en Niedersachsen, dus je loopt hier niet zomaar een lokaal paadje.

Torfhausmoor: de eerste kennismaking

Torfhaus is het vertrekpunt voor het grootste deel van mijn wandelingen, en het hoogveengebied vlak bij het dorp was de eerste stop. Een vlonderpad snijdt dwars door het moeras, met de Brocken zichtbaar in de verte zodra de mist het toelaat. Kort, laagdrempelig, en meteen een les in hoe traag en kwetsbaar hoogveen zich herstelt. Het verhaal achter dit landschap, inclusief wat de bioloog die ons rondleidde erover vertelde, lees je in het aparte artikel over Nationaal Park Harz. Hier gaat het me vooral om het wandelen zelf.

Harzturm: even hoger voor het uitzicht

Vlak bij Torfhaus staat de Harzturm, een indrukwekkende uitzichttoren die je in tien minuten beklimt (er is ook een lift) en die op een heldere dag een groot deel van het nationaal park in beeld brengt. De Skywalk is spannend met hoogtevrees maar geeft wel fraaie beelden.

Ik vond persoonlijk het gebouw vooral interessant qua architectuur. Twee Oostenrijkse architecten Dietmar Kaden en Markus Lackner bedachten de iconische houten constructie; het stelt een gedraaide, holle boomstam voor en is geïnspireerd op de vorm van een opengesperde sparrenkegel. Op de toren van 65 meter hoog ben je bovenin op het hoogste punt van de Harz: ruim 800 meter. Voor de thrill seekers: je kunt op een matje via de cirkelende glijbaan om het gebouw naar beneden (tot zo’n 25 km per uur).

Geen wandeling op zich, wel een tussenstop die de moeite loont als je toch al in de buurt bent. Het naastgelegen bezoekerscentrum is ook een bezoekje waard. Je betaalt wel voor parkeren (eerste uur gratis met je Harzturm-ticket) én voor entree voor de Harzturm(ca. € 13,90 voor volwassenen). De lunch bij het naastgelegen Restaurant Wienerwald was heerlijk en je zit zowel binnen als buiten gezellig aan de rand van het wandelpad.

Oderteich: een rondje langs het oudste stuwmeer van Duitsland

De Oderteich, zo’n zeven kilometer ten noordoosten van Sankt Andreasberg, werd tussen 1715 en 1722 door mijnwerkers uit Sankt Andreasberg aangelegd en was tot het einde van de negentiende eeuw de grootste stuwdam van Duitsland. Samen met de rest van het Oberharzer Wasserwirtschaft staat hij sinds juli 2010 op de UNESCO Werelderfgoedlijst. https://add-active.com/2022/09/14/wandelen-rond-het-meer-oderteich-in-harz/

Het rondje om het meer is ongeveer vier kilometer, met maar één pad, dus je hoeft je geen zorgen te maken over verdwalen. Dode sparren, jong bos, vlonderpaden en bruggetjes over kabbelend water wisselen elkaar af. Het water kleurt bruin door de heidegebieden waar de Oder ontspringt, niet door vervuiling, voor het geval je je dat afvraagt zoals ik deed. Aan de oostoever loopt een stuk van de Harzer-Hexen-Stieg mee, dus je deelt het pad soms met wandelaars die aan een veel langere tocht bezig zijn.

Insider-wandeltips van de bioloog

Bij het Torfhausmoor liepen we met een bioloog van het nationaal park mee, en die gaf ons na afloop een lijstje routes die verder gaan dan de bekende klassiekers rond Torfhaus en de Brocken:

• Eckertal: langs de voormalige Duits-Duitse grens, met de Eckertalsperre als oriëntatiepunt. Het gebied ligt half in Niedersachsen, half in Sachsen-Anhalt en voelt wilder aan dan de meeste routes verderop.
• Märchenweg: de fairy tale route vernoemd naar de sprookjes en sagen waar de Harz vol mee zit. Vanuit Torfhaus.
• Magdeburger weg (ca. 10 km): steil, maar rustig. Weinig andere wandelaars.
• Harzer-Hexen-Stieg (Hexenstieg): 97 kilometer van Osterode am Harz naar Thale, verdeeld over vijf etappes. Te lang voor één dag, maar prima om een paar etappes uit te pikken.

Voor deze vier geldt: check lokaal de actuele bewegwijzering, paden in het park worden bijgesteld.

Op de fiets: e-mountainbike naar de Brocken

Zelf heb ik de Brocken niet belopen maar bereden, met een e-mountainbike op de B1 Höhenfieber. Deze prachtige route (grotendeels door skigebied) loopt door de hogere delen van de Harz, vlak bij de voormalige grens, en passeert de twee hoogste toppen van het westelijke Harz-gebergte. Kleine omwegen naar de Wurmberg en de Achtermannshöhe (die laatste te voet) zijn de moeite waard, net als de Hahnenkleeklippe met zijn uitzicht over het Odertal.

De korte trailstukken vragen geen bijzondere techniek, wat met een e-bike ook goed te merken is: het is vooral hoogtemeters maken, geen behendigheidsproef.

Stevig qua conditie, maar niet technisch. Eén route met meerdere hoogtepunten van het gebergte. Efficiënter dan wandelen als je weinig tijd hebt en toch veel wilt zien.

Alternatieve route is de B2 Achtermann. En sowieso is Braunlage een walhalla voor fietsers en mountainbikers. Vele opties voor beginners tot dear devils. Ik huurde de e-mountainbike bij Linus bikes in Braunlage.

Overnachten in de Harz: Braunlage, meer dan skiresort

Mijn uitvalsbasis voor deze trip was Braunlage, een dorp dat op de kaart klein oogt maar binnen een kwartier toegang geeft tot zo ongeveer elke route die er in het westelijke Harz-gebergte toe doet. Het dorp doet in deze tijd van het jaar wat verlaten aan, maar richting het weekend werd het wat drukker. Midden in het dorp is een mooi aangelegd park met vijver.

Ik verbleef in Berg & Tal, een prima hotel met kamers en appartementen middenin het dorp, en kon vanaf daar zonder lange rij-tijden aan elke wandeling of fietstocht beginnen. Handig, want in de Harz zit het verschil tussen een goede en een matige dag vaak in hoe vroeg je bij een startpunt staat.

Restaurant tips Braunlage: Altes Forsthaus en Harzer Spezialitäten & Brotzeitstube Puppe’s voor lokale vlees- en kaasspecialiteiten

Praktisch wandelen Harz

• Basis: Braunlage is een logische uitvalsbasis, ik verbleef zelf bij Berg & Tal hotel en apartments.
• Startpunt meeste wandelingen: Torfhaus, vanaf Braunlage, Bad Harzburg of Goslar goed te bereiken.
• Seizoen: het hele jaar begaanbaar, maar reken in de winter op sneeuw en gladheid richting de Brocken.
• Schoeisel: stevige wandelschoenen, ook voor de korte routes. Vlonderpaden zijn glad bij regen.
• Wandelstempels: de Harz heeft een eigen stempelsysteem (Harzer Wandernadel), leuk om onderweg mee te pikken.

Wandelen Harz op de kaart

Veelgestelde vragen over wandelen Harz

Wat is de mooiste wandeling in de Harz voor beginners?

Het rondje om de Oderteich: ongeveer vier kilometer, één pad, geen conditie-eisen, en toch een gevarieerd landschap.

Is de Brocken te voet te beklimmen?

Ja, meerdere paden voeren naar de top, onder meer vanaf Torfhaus. Reken op een volle dag en wisselvallig weer boven.

Kun je in de Harz ook fietsen in plaats van wandelen?

Zeker. De B1 Höhenfieber combineert de hoogste toppen van het westelijke Harz-gebergte in één tocht, ook goed te doen met een e-mountainbike.

Hoe ver is de Harz vanuit Nederland?

Vanaf Utrecht is het ongeveer 485 kilometer naar Braunlage in de Harz.